فرستاد ، من ترا مىشناسم كه كيستى و مادر و پدرت كيست » قاصد نزد مروان آمد و گفته‌هاى حسن و حسين را براى او بازگو كرد ، گفت : نزد حسن برگرد و به او بگو : گواهى مىدهم كه تو پسر رسول خدايى و به حسين بگو كه براستى تو پسر على بن ابى طالبى ! حسن ( ع ) به قاصد گفت : « به مروان بگو : هر دو پيام او بر خلاف ميل او به نفع ما بود ! » . ( 1 ) اصمعى مىگويد : اما اين گفتار حسين ( ع ) : « اى پسر زنى كه ديگران را به خود مىخواند » ابن اسحاق نقل كرده است كه مادر مروان به نام اميّه از روسپيهاى زمان جاهليت و صاحب پرچمى مانند پرچم بيطاران ( دام پزشكان ) بود كه بدان وسيله شناخته مىشد و او را ام حبتل زرقاء مىگفتند ، و پدر مروان معلوم نبود ، او را به حكم نسبت مىدادند چنان كه عمرو را به عاص . ( 2 ) اما سخن او كه فرمود : « اى پسر تبعيدى رسول خدا » اشاره به حكم بن ابى العاص بن اميّة بن عبد الشمس دارد كه حكم ، روز فتح مكه اسلام آورد و بعد ساكن مدينه شد و اخبار رسول خدا ( ص ) را به كافران عرب و غير عرب نقل و جاسوسى مىكرد . ( 3 ) شعبى مىگويد : حكم اسلام نياورد مگر براى همين جاسوسى و اسلام او درست نبود ، روزى رسول خدا ( ص ) او را ديد كه در حال راه رفتنش به راست و چپ خم مىشود و راه رفتن رسول خدا را تقليد مىكند ، فرمود : « در همان وضعيت باش ! » بعدها چنان بود كه به هنگام راه رفتن مىخواست به رو بيفتد ، رسول خدا ( ص ) او را به طايف تبعيد كرد و بر او لعنت فرستاد و چون رسول خدا ( ص ) از دنيا رفت ، عثمان از ابو بكر خواست او را برگرداند زيرا او عموى عثمان بود ، أبو بكر گفت : هيهات چيزى را كه رسول خدا انجام داده است به خدا سوگند كه من هرگز خلاف آن را انجام نمىدهم و چون أبو بكر از دنيا رفت و عمر زمام امور را به دست گرفت عثمان دربارهء او صحبت كرد ، ( 4 ) عمر گفت : اى عثمان از رسول خدا و أبو بكر شرم نمىكنى كه دشمن خدا و رسولش را به مدينه بازمىگردانى به خدا سوگند كه هرگز اين كار نخواهد شد ، و چون عمر از دنيا رفت و عثمان بر سر كار آمد ، روز اول زمامدارىاش او را بازگرداند و مقرّب ساخت و نزديك به خود كرد و مال و ثروت زيادى به او بخشيد و مقام او را بالا برد ، وقتى كه مسلمانان در برابر عثمان قيام كردند و بر او اعتراض كردند اين جريان نخستين مطلب مورد اعتراض بود ، گفتند : تو دشمن خدا و رسول خدا را